Cuadra San Cristóbal

Ở vùng nông thôn phía đông bắc thành phố Mexico, tại khu đô thị Los Clubes do Luis Barragán thiết kế và quy hoạch, dự án tư nhân “Cuadra San Cristóbal” được xây dựng, bao gồm nhà ở, chuồng ngựa và các công trình phụ trợ.

Quang cảnh khu bể bơi cho ngựa và nơi ở. Ảnh: Armando Salas Portugal

Chủ đầu tư của dự án là Folke Egerström, một thành viên của Câu lạc bộ Hípico Francés gần đó. “Cuadra San Cristóbal” là nhân tố quan trọng tạo dựng nên bản sắc đặc trưng của khu dân cư mới Los Clubes, gợi nhớ lại hình ảnh về đời sống đồng quê tại vùng ngoại ô thành phố náo nhiệt. Andrés Casillas, một đồng nghiệp, đồng thời là bạn của Barragán, đã cùng ông triển khai thiết kế đồ án này.

Bắt nguồn từ mô hình các trang trại truyền thống, hai kiến trúc sư đã bố trí nhà và chuồng ngựa dọc theo một sân trong rộng rãi, được bao kín bởi các bức tường. Trong sân có điểm nhấn là thác nước, bên cạnh có kho chứa cỏ khô, bãi chăn ngựa và đồng cỏ rộng hơn 2,7 ha. Những nỗ lực đầu tiên nhằm quy hoạch phân khu cho dự án được thực hiện trong khoảng tháng 3 và tháng 4; tổng mặt bằng được hoàn thiện trong khoảng từ tháng 5 đến tháng 7 năm 1966.

Chuồng ngựa và các yếu tố hạ tầng phụ trợ được bố trí gần ranh giới phía bắc khu đất, trong khi nhà ở và các khu phục vụ nằm phần phía nam. Bãi cỏ phía sau chuồng ngựa chiếm phần phía đông khu đất và một bãi chăn thả nhỏ hơn đặt ở phía tây. Khu vực rộng lớn ở phía nam, cạnh cổng vào chính, là đồng cỏ dành cho ngựa con, có đường dẫn thẳng đến Câu lạc bộ Hípico Francés.

Tổng mặt bằng, ghi ngày 16 tháng 12 năm 1966, chính là bản thiết kế cuối cùng, ta thấy trên đó những chú thích của Barragán về thiết kế cảnh quan. Ông trình bày chi tiết về bố trí các cây trồng mới, chủ yếu là tần bì và cây cơm cháy gần ranh giới của khu, từ đó kiểm soát các góc nhìn chính. Việc thi công dự án “Cuadra San Cristóbal” được chia thành hai giai đoạn, đầu tiên là xây dựng chuồng ngựa vào năm 1967 và sau đó là hoàn thiện khu nhà ở vào năm 1968.

Bản phác thảo phối cảnh sân chính của Luis Barragán.

Mặt bằng khái quát có chú thích của Luis Barragán về thiết kế cảnh quan, ngày 16 tháng 12 năm 1966.

Sau khi hoàn thành, các thành phần đa dạng của đồ án đã đưa ra những chỉ dẫn chính xác cho người thăm quan trong việc trải nghiệm không gian và các góc nhìn. Một bức tường dài phủ vữa hồng tạo thành trục bắc-nam của khu đất, chia khu đất thành hai phần : phần hẹp hơn ở phía tây và một khu vực rộng gấp ba lần ở phía đông. Ở phía tây là không gian riêng tư, một dãy phòng ngủ với sân hiên và hồ bơi. Các không gian sinh hoạt chính cũng như khu cưỡi ngựa nằm ở phía đông. Hai cổng hình chữ nhật lớn, cao vừa đủ để người cưỡi ngựa đi qua, tạo thành khoảng mở trên bức tường ngăn, kết nối các khu vực với nhau. Ở trung tâm khu đất, một khoảng sân với dốc thoải được dùng làm hồ bơi cho ngựa. Các mặt bằng và phác thảo ban đầu cho thấy ý tưởng về đường dẫn nước đặt trên các cột chống, nhưng ý tưởng này cuối cùng đã bị loại bỏ, thay thế bằng một bức tường lớn, trên đó, nước đổ ra máng xối ở đầu hồi tạo thành một đài phun nước hoành tráng.

Quang cảnh sân chính và bể bơi cho ngựa. Ảnh: Armando Salas Portugal

Cạnh phía bắc của khu đất được bao bọc bởi mặt tiền cao lớn của kho chứa cỏ khô. Trải dài theo phương ngang và được sơn hồng, nó đứng kề bên một bức tường tím đậm thấp hơn, với cánh cổng kim loại cùng màu. Hai khe dọc trên bức tường giúp thông gió cho kho chứa cỏ khô ở phía sau và ô cửa vuông nho nhỏ ở phía đối diện chiếu sáng cho phòng phục vụ. Với chỉ một vài các khe hở hẹp, bề mặt tối giản của mặt đứng tạo thành phông nền nổi bật cho khoảng sân lớn. Dòng nước ầm ầm đổ ra từ đài phun nước, các tấm đá lát thô ráp trong bể, mặt đất ngả vàng, đồng cỏ xanh tạo thành một tổng thể hài hòa với sự kết hợp ngoạn mục của kết cấu, hình dạng, màu sắc và âm thanh. Barragán và Andrés Casillas đã cùng nhau biến không gian ngoài trời thành một khung cảnh được dàn dựng cẩn thận – nâng cao trải nghiệm về chuyển động, hình khối và nhịp điệu của không gian, dành cho những ai đang sinh sống tại đây và cả những chú ngựa nữa.

Hướng nhìn về khu nhà ở. Ảnh: Armando Salas Portugal

Bức tường chạy từ bắc xuống nam ngăn cách lối vào cùng khu sinh hoạt ở phía đông với dãy phòng ngủ ở phía tây. Tiền sảnh ở trung tâm nhường chỗ cho phòng khách và phòng ăn thông nhau. Nằm giữa hai bức tường, một cầu thang dẫn lên tầng trên, đến studio lớn mở ra sân thượng. Từ nhà bếp, có một cầu thang riêng dẫn đến các khu phục vụ và phụ trợ.

Sân chính của công trình. Ảnh: Armando Salas Portugal

Thiết kế mang tính biểu tượng nghiêm trang nhưng lại đầy màu sắc của dự án “Cuadra San Cristóbal” dựa trên nguyên tắc về công năng và thẩm mỹ của Chủ nghĩa Hiện đại. Đồng thời, nó gợi lên cảnh quan vùng nông thôn Mexico với các trang trại và đồn điền, được chắt lọc qua ký ức của bản thân Barragán và cách diễn giải sáng tạo của ông.

Ảnh: Armando Salas Portugal

Armando Salas Portugal được Barragán ủy quyền để chụp những bức ảnh về dự án. Ông đã chụp riêng hai bộ ảnh: một bộ đen trắng tập trung vào hình dạng, hình khối và bóng đổ, bộ thứ hai ghi lại sự phong phú gợi cảm của kết cấu và màu sắc. Những bức ảnh ông chụp cho thấy một khung cảnh dường như tách biệt khỏi thế giới hiện thực, hiện đại với các trang bị đương đại, nơi diễn ra các nghi thức chăn nuôi và huấn luyện ngựa xưa kia. Ở nơi yên bình và khắc nghiệt này, thời gian dường như đứng yên, khu đô thị bao quanh cũng biến mất.

Ảnh: Armando Salas Portugal

Tính chất biểu tượng của đồ án ngay lập tức thể hiện rõ sau khi công trình được hoàn thành. “Cuadra San Cristóbal” bắt đầu thu hút các vị khách đến thăm quan và những người hâm mộ kiến trúc sư từ Mexico và nước ngoài. Trong đó, có một số là nhiếp ảnh gia nổi tiếng, những bức ảnh của họ cũng nằm trong kho lưu trữ tư liệu về Barragán.

Ảnh: Armando Salas Portugal

Cùng với những bức ảnh của Armando Salas Portugal, những tài liệu này minh chứng cho khung cảnh vốn có của khu vực. Hiện nay, chúng trở nên quan trọng hơn, bởi môi trường xung quanh đã thay đổi rất nhiều, ngay cả khi bản thân công trình vẫn được vị chủ nhân giữ gìn cẩn thận. Những cánh đồng cỏ khô ở phía tây và trường đua ngựa của Câu lạc bộ Hípico Francés ở phía đông đều đã biến mất. Các tòa nhà mới đã xóa đi mọi dấu vết về khung cảnh thanh bình từng được xem là một phần của đồ án theo như mong đợi của Barragán.

Nguồn
Barragán Foundation

Biên tập
Thuỳ Linh

Cuadra San Cristóbal, a private estate encompassing a house, horse stables and auxiliary facilities, is located in Los Clubes, a residential enclave adjacent to Las Arboledas, both of which were developed by Barragán in a formerly rural area northeast of Mexico City.

Cuadra San Cristóbal, Los Clubes, Atizapán de Zaragoza, State of Mexico, 1966–1968. View of the horse pool and residence. Photo Armando Salas Portugal

The project was commissioned by Folke Egerström, a fellow member of the nearby Club Hípico Francés. Cuadra San Cristóbal was a key factor in establishing a recognizable identity for the recently built subdivision of Los Clubes, projecting an image of country-style living near the city. Barragán developed the design in collaboration with his colleague and friend Andrés Casillas.

Drawing on the ranch typology, the architects sited the residence and horse stables at the edge of a vast walled courtyard containing a monumental fountain, granary, paddocks and a pasture extending over 2.7 hectares. The first efforts to arrange the various elements of the compound were elaborated between March and April; the overall layout was finalized between May and July 1966.

The stables and associated infrastructure are set near the north edge of the site, while the residence and related services are positioned in the southern part. A paddock behind the stables occupies the eastern section of the plot, and a smaller corral is placed to the west. A large area to the south, next to the main entrance gate, is reserved for a foal pasture and includes a direct path to the Club Hípico Francés.

A general plan dated 16 December 1966 shows the final design, along with annotations by Barragán regarding the landscaping. His instructions detailed the placement of new trees, mainly ash and alder, near the outer limits of the compound, thereby controlling the key views. Cuadra San Cristóbal was built in two stages, starting with the stables in the course of 1967 and continuing with the residence, which was completed by 1968.

Cuadra San Cristóbal, Los Clubes, Atizapán de Zaragoza, State of Mexico, 1966–1968. Perspective sketch of the main courtyard by Luis Barragán.

General plan with annotations by Luis Barragán on the landscape design, dated 16 December 1966.

As built, the various elements of the compound precisely guide the visual and spatial experience of the viewer. A long wall finished in pink stucco defines the north–south axis of the plot, dividing it into two portions: a narrower section to the west and an area roughly three times larger to the east. The former is reserved for the private spaces of the residence, comprising the bedroom wing with an adjacent patio and swimming pool. The main residential spaces as well as the equestrian facilities are located in the area east of the axis wall. Two large rectangular portals, corresponding to the height of horses with riders, pierce the dividing wall and connect the different parts of the estate both visually and physically. At the centre of the site, a gently sloping basin serves as a pool for the horses. Early plans and sketches explored the idea of an aqueduct on pillars to feed the basin, but this concept was ultimately abandoned in favour of a massive wall carrying water to a large spout at its end, thus forming a monumental fountain perpendicular to the pink wall.

Quang cảnh sân chính và bể bơi cho ngựa. Ảnh: Armando Salas Portugal

The northern boundary of the compound is closed off by the imposing facade of the granary. The large horizontal elevation is painted pink and flanked by a lower wall finished in purple, with a pivoting metal gate of the same colour. Two vertical slits in the pink facade provide ventilation to the hay piled behind it, and a small square window at the opposite end illuminates a service room. With its sparse openings, the clean plane of the facade provides a striking backdrop to the grand courtyard. The thundering water from the fountain, rough flagstone paving in the water basin, ochre surfaces of rammed earth and green expanses of grass and pasture are combined in a spectacular juxtaposition of texture, shape, colour and sound. Together, they transform the outdoor spaces of Cuadra San Cristóbal into a staged setting for its inhabitants – elevating the movements, shapes and rhythms of humans and horses to a heightened level of experience.

Photo: Armando Salas Portugal

The wall running north to south across the compound also defines the layout of the private residence by separating the entrance and living areas in the east from the bedroom wing in the west. A vestibule in the central core gives way to the interconnected living and dining rooms. Enclosed between two walls, a staircase leads to the upper floor, where a large studio opens to a roof terrace. From the kitchen, a separate flight of stairs provides access to the service accommodations and facilities.

Photo: Armando Salas Portugal

The monumentally elemental, yet precisely nuanced design of Cuadra San Cristóbal rests on the functional and aesthetic principles of Modernism. At the same time, it evokes the landscapes, ranches and haciendas of rural Mexico, filtered through Barragán’s personal memories and creative interpretation.

Photo: Armando Salas Portugal

Armando Salas Portugal was commissioned by Barragán to produce a photographic survey of the project. He created two complementary sets of photos: one in black and white concentrating on the play of shapes, volumes and shadows, and another capturing the sensuous richness of textures and colours. His images convey a scene that appears removed from the real world, where the ancient rituals of equestrian breeding and training play out in a modern setting with contemporary accoutrements. In this place of tranquillity and rigour, time seems to stand still, and the surrounding urban agglomeration evaporates.

Ảnh: Armando Salas Portugal

The iconic character of the complex was immediately evident upon its completion. Cuadra San Cristóbal started to attract visitors and admirers from Mexico and abroad, including several renowned photographers, whose pictures are also in the holdings of the Barragán Archive. Along with the early photographic documentation by Armando Salas Portugal, these testify to the original appearance of the estate. They are all the more important, given the fact that the surroundings have changed dramatically, even while the building complex has been lovingly preserved by the owners. The hayfields to the west and the racecourse of the Club Hípico Francés in the east have all disappeared, and new buildings have deleted any trace of the once serene surroundings that were part of Barragán’s vision.

Photo: Armando Salas Portugal

Source
Barragán Foundation