Nguyen Hoang Manh

The following story was noted after the peak time of Covid19 pandemic in Vietnam. The content is extracted mostly about his and other members of MIA Design Studio’s thought for architecture.

Covid19 pandemic, the period of 2 years, had a significant impact on the architecture industry and each of the architectural offices. Nevertheless, many architects took their time to slow their usual hectic life, reflecting on their works, projects in the past and future, about a situation that has never been a precedent. One of them is Architect Nguyen Hoang Manh.

The following story was noted after the peak time of Covid19 pandemic in Vietnam. The content is extracted mostly about his and other members of MIA Design Studio’s thought for architecture.

Interview
Tran Trung Hieu

Photo
Trieu Chien

Dear Mr. Manh, could you share with us about how COVID-19 influenced MIA Design Studio in the past 2 years?

Nguyen Hoang Manh: To us, it was not very much affected at the beginning. Not until Mid-May last year, when the Covid-19 outbreak was at its peak in Saigon, we still thought that we would be able to come back to the office by the end of the month. However, the social

distancing period turned out to last till 4 months after. We were not very well-prepared for this scenario so many of our staff couldn’t manage to work remotely.

In architecture, it is necessary to work directly in person with others. We were like fish out of water in the first month of quarantine, working online was so strange for us. However, after 3 months, even though it was not as good as we had expected, our office work seemed to be much improved. We did not have the opportunity to visit the construction site, nor did the office have any source of income. During those tough months, our investors were having difficulty, causing us to be negatively affected.

After the mentioned period, how would you feel towards life, work as well as architectural perspective?  

In 2020, there was countless news about Europe about how serious the pandemic was. The number of deaths grew high day by day, there was also no decrease in positive cases… what I saw was just a small part. Only when living in Saigon in the mid-2021 period, did I really feel the fierceness of the COVID-19.

Mental issue was one of the most velvet things I could see. Never did I imagine that I could only stay put in one place for months. To say being imprisoned might be a bit dreadful but that sort of feeling isn’t much of a difference. I had myself optimistic still, positive still to encourage me and everyone at the office. Anyway, the work at that time was no longer meaningful, but thanks to it, we were able to interact and be less stressed. 

At this time, the house was the last leaning shoulder for me. Having time to stay at home helped me see how important the quality of a living space is. Half of the Sky House was designed for nature-interaction, it is devoted to the sun, wind, water and tree, the rest is presented for family activities. This place truly represents an oasis to us.

Sky House
Hochiminh City, Vietnam
Design: MIA Design Studio

As Sky House received an award at the World Architecture Festival (WAF) in December 2021, what did this mean for MIA at the time?

This was our first time receiving an award at WAF. We have been submitting entries annually, but we do not think much about prizes though. We wanted to see how our thinking at the moment compares to the world. We were fortunate to win in the housing category, the winning project was the Sky House which I stayed in during the last outbreak. Was something I found very interesting!

Having heard the news of the award, our people at the office were very content because it was during a tough period, everyone received such great encouragement from the international architectural community. In addition to our luck, I do believe that the WAF jury recognised and appreciated our project.

Sky House is where his family resides.
This is also the place designed by him with his team MIA Design Studio,
dedicated to his ideal home space; the project was born from his opinion – “Less is More”.

Regarding the concept, which you have said before in this high density of construction society, “Do less to Get more”, when you spare a space for nature, you will get something more than just it. Would you feel it more right in this pandemic context? Could you give us more about the point of view above in the architecture that you are pursuing? 

My “Do less to Get more” is similar to the quote of Architect Mies van der Rohe – “Less is More”. 

To me, architecture is a living body, the architect itself should actively insert spaces rather than building four walls like a box, especially in this urban society with skyscrapers, high density of construction as well as new housing areas. This could help the construction and people who live in to be at ease. The gaps , sometimes, play a bigger role than usable spaces. It is the best function for a house when there are gaps in between. 

When designing a project, if the space inside and outside is identical on the same materials, high level, etc., then we can no longer tell the difference between internal and external elements. When the light, tree, and water combine, the feeling of living indoors is like living in nature. This is the best healing factor, particularly during the pandemic.

Although it was bad during this period, it also gave me chances to take a look back at my concept when I spent my time only in this house. By interacting with every corner of it, I could find the pros and cons of my own design. I could clearly feel the changes in weather, the daylight hours, how the trees grow, how the kitchen is used from the sketch note I drew to its reality, then the laundry area. Even when you have to grow vegetables on the roof to source your own food, watering and fertilising the small garden also requires thought out… When interacting and operating your house, you can really understand the gain and loss. I think the concept of 50% for nature, 50% for function, and the transitional space between inside and outside is extremely necessary.

A project designed by MIA Design Studio in Phu Quoc island, Vietnam

How could you blend the quintessence of traditional architecture with contemporary design in the architecture of MIA Design Studio? 

Being creative means thinking of something new, we cannot replicate the old ones but absolutely can inherit the existing values. To me, new means contemporary. This is the nature of being an architect. 

Standing in front of a heritage or an old building, we need to understand and appreciate the historical elements, the context it was born into, construction techniques and the materials that our forefathers had processed through details. We can express this kind of understanding into our designing projects at the moment. 

There are many traditional architectural works that have existed for a long time, in fact, there is almost no negative impact on people’s lives and the landscape as well as the natural environment. Do you think the traditional architectural approach is sustainable? 

I believe that redefining the word “tradition” is the foremost thing to do. We should not think of it as just decorational aspects. People usually mention “Losing Identities” or “Awakening Traditions”. Does the word “Tradition” itself sleep away? Why should we wake it ? We have been communicating in Vietnamese, haven’t we? We are still staying with our families, having typical meals all along…

That is Tradition. It exists, obviously! 

Tan Dinh House
Hochiminh city, Vietnam

Design
MIA Design Studio

Project year
2020

What do you care most about when starting a project? 

In my opinion, it is important to firstly prepare for the project before starting to design. This is the phrase when you get to know more about investors, to understand their needs, whether we see eye to eye, otherwise the project would not be good. When there is a good fit, it is great if the clients are listening. From a working perspective, if they come to me and share what they want, I will be the person to solve their needs through architectural solutions. 

The second important thing is knowing the autochthony of where the project will take place. We have to carefully observe every bit of the correlation of the project’s area with the surroundings. Along with the needs of the investor, their habits and their requirements for daily activities, then we can give them our thoughts and design ideas. 

We have a Research and Survey team at MIA to advise the design team, we try to give out multiple perspectives to ensure that everyone involved with the project understands the two factors mentioned above.

Inside MIA Design Studio

Light and shadow have always been important materials to MIA’s works. I could see clearly you have a very serious

approach to these factors not only in architectural aspects, materials but also in the emotions of each project. Is that how you want to bring nature into your works?

Architects, in general, always consider the light when designing a house, not only me. The difference is that I envision how the place would be like when I bring light into it, making it truly subtle. The artistry and moderation of the light should be well considered and calculated.

More often than not, I take advantage of both front and rear lights actively, regardless of the place’s context. Then, I try to bring in an extra light spot at the heart of the place so that it carries some personal vitality or spirit . 

In order to bring in more light to the living space, I utilise natural elements like trees, water in combination with handling the vertical or horizontal directions of the opening light, thereby creating light beams , harmonise with the place itself. All these techniques are familiar with architects in general. The only difference is how we create objective reflection in an artistic way. Where there is light, there is shadow. Which is very fascinating!

MIA Design Studio – Office
Hochiminh City, Vietnam

As an architect living in Vietnam, what do you think about the current rise of buildings lately? Is it necessary for buildings to reach that high? 

Regarding heights, we should look at different perspectives. From an investor’s point of view, they often try to optimise the profits and the cost for their high-rise real estate projects. The increase of Floor Area Ratio (FAR), especially in prime locations, is a legitimate requirement to them.

From the state management perspective, the authorities must find a way to harmonise the population density with the infrastructure. In Singapore, people live in high buildings so that they can have more space. On the other hand, in Hong Kong, the living density is way too thick.

To architects, I think deep down inside our hearts and if we have the authority, there are not many of us who would change and interfere harshly in the development of the city by creating higher buildings on the condition that the infrastructure has not been adequately adapted.

From the perspective of an architect, how would you deal with the requirements of people’s living in reality? What is the most important thing in a living space to you?

It is the space that is the most vital key. If we have 100m2 Gross Floor Area, there are uncountable plans for it. As I have mentioned earlier, most architects would build up higher. A living space for us, humans, needs air and a life-giving vibe. If there is no vitality, no one wants to come ‘home’ anymore.

Having worked in this field for years and approached world architecture, what do you think about Vietnamese architecture at this point? In the next 20-50 years, how should we approach architecture?

Sustainable architecture has been an interesting subject for not only Vietnamese architects but also the world. We should look at it from many angles: autochthony, place, space, time, designing mindset so that the place can last for long without being demolished. The building must truly match with the location and the residents.

In the long run, we need to pay more attention to some unexpected issues and natural disasters, just like in the last outbreak in Saigon. We should have had a more sustainable concept. For example, each house should have a terrace, or at least a small balcony so that whenever we were in need, we could grow ourselves some greens when food is scarce.

There are many positive signs in the current Vietnamese architecture. In the past 10 years, many architects have accomplished terrific achievements, which inspires the society and also the architecture industry. By participating in international contests, our Vietnamese architects have had chances to reach out directly to other countries and have earned our prizes without any support from third parties. This has opened up a really fascinating playground for all architects in order to prove their competency and by this leverage creativity of our architects in Vietnam.

Pavilion in Hochiminh City, Vietnam. Design: MIA Design Studio

At MIA, you are very outstanding because of all your concerns about Research and Develop in the office. Why do you take it that serious and how are the results of these R&D activities in practice?

As an architecture firm, I am very much into researching deep down to the core value of what we are working on. From that, we could sketch out something beautifully right, instead of making something without a soul. Personally or generally, acknowledgement is a thing that one earns. 

Throughout the years, we should take a moment to look back on what we have earned, have done; this is the whole idea of R&D. With R&D department, similar to a chemical reaction, our daily work tasks could be done on time and efficiently, like a flow. It usually costs very little expense, yet practical and progressively renewing. At MIA, we have discussions on a daily basis, these exchanges of views from different generations seem very hustle and we all feel excited about it.

We frequently organise some internal contests and bring in various of researching topics. From here, outstandings projects will be exhibited in our office so that we could learn from each other. Many of R&D results on materials and designing methods are brought in our actual works. Everyone understands clearly the nature of each project and the propriety that we see eye to eye after all research.

Is there any architect that influences the way you work or your concept?

Frankly, I do a lot of things. I would handle things to “embed” or “hide” many details in our work, try to introduce succinct and concise architecture. Architecture must be profound and pure, especially, it must be real. Tadao Ando is the one who impressed me and attunes to me.

The architecture of Tadao Ando is not decoration, nor having layers on his projects, it is about the naked essence of human’s needs. I would compare his architecture to a beautiful woman, make-up is a surplus on her radiantly stunning bare face.

Have you ever thought about your future projects and general architecture in the future?

Not, until I actually do something, I will think and imagine how it should be. One thing I can say for sure is I am going to continue what I have been working on and improving after each of my projects.

What is the project you have always wanted to do? And why?

In general, most architects begin with small projects like houses and scale up by time and experience. The next step that most of us want to enrol in is creating places related to education or religion. At the moment, I hope I could build a school and in the future it would be a contemporary temple for Vietnamese.

After all those years working as an architect, what is in you has changed and what will not?

My thought and working style consistently change day after day along with my experiences. I have realised that in these recent 3-4 years, MIA has had many applauding improvement in both work and career. Even though we have not received many projects, whichever we have brought out consists of certain care and preparation, exact to the nature of architecture. In the long run, this is the way we should do architecture. 

For the part that has remained the same, I am still me. I do sports after work, have drinks sometimes, just so.

What would you do if you were not an architect?

I will build houses then sell them, buy more land and build house to sell.

Thank you very much!

2 năm đại dịch COVID19 đã có những ảnh hưởng và tác động mạnh mẽ đến ngành kiến trúc và mỗi văn phòng kiến trúc. Nhưng thời gian đó cũng là lúc nhiều kiến trúc sư được sống chậm lại, có thời gian để nghĩ về công việc mình đang làm, những công trình đã và đang thực hiện sẽ ra sao trước những biến động chưa có tiền lệ. Kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Mạnh là một trong số đó.

Câu chuyện dưới đây được chia sẻ sau giai đoạn dịch bệnh COVID19 tạm lắng xuống ở Việt Nam, nội dung chủ yếu xoay quanh những suy nghĩ về kiến trúc của anh cùng văn phòng MIA Design Studio.

Phỏng vấn
Trần Trung Hiếu

Ảnh
Triệu Chiến

Thưa anh, dịch COVID-19 đã ảnh hưởng thế nào đến công việc chung của văn phòng trong 2 năm qua?

Kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Mạnh: Đối với chúng tôi, thời gian đầu mùa dịch thì chưa bị ảnh hưởng nhiều lắm. Tới trung tuần tháng 5 năm ngoái ở Sài Gòn, khi dịch bùng phát mạnh, mọi người vẫn lạc quan và đều nghĩ cuối tháng có thể đi làm lại nhưng không ngờ việc giãn cách kéo dài tới tận 4 tháng sau. Chúng tôi chưa chuẩn bị kịp cho chuyện đó nên rất nhiều nhân sự không có đủ điều kiện để làm việc tốt nhất tại nhà.

Công việc kiến trúc cần nhiều yếu tố trực tiếp nhưng khi chỉ có thể họp và làm việc qua mạng khiến mọi thứ rất khó khăn. Tháng đầu tiên, chúng tôi rất lúng túng và bỡ ngỡ với cách làm việc online nhưng 3 tháng sau thì công việc của văn phòng trở lại tương đối bình thường, còn kì vọng tất nhiên không thể như mong đợi. Chúng tôi không có cơ hội ra công trường, văn phòng cũng không có nguồn thu. Mấy tháng khó khăn, các chủ đầu tư gặp bất lợi khiến mình bị ảnh hưởng tiêu cực theo.

Trải qua giai đoạn như vừa kể, anh có suy nghĩ gì về cuộc sống, công việc cũng như góc nhìn kiến trúc?

Năm 2020, nghe thông tin thấy châu Âu gặp rất nhiều vấn đề khi dịch bùng phát, số người tử vong tăng cao mỗi ngày, số ca nhiễm cũng không có chiều hướng giảm…mình chỉ cảm nhận được một phần. Nhưng khi trực tiếp sống ở Sài Gòn giai đoạn giữa năm 2021, tôi mới thực sự cảm nhận được sự khốc liệt của dịch COVID-19.

Một trong những điều tôi thấy rõ nhất, đó là vấn đề tâm lý. Chưa bao giờ tôi hình dung việc mình sẽ chỉ ở yên một chỗ trong suốt mấy tháng liền. Nói bị cầm tù có lẽ hơi ghê gớm nhưng đại loại cảm giác chẳng khác mấy là bao. Tôi vẫn phải lạc quan, vẫn phải tích cực để động viên bản thân và mọi người ở văn phòng. Dù sao công việc lúc đó không còn quá nhiều ý nghĩa nhưng nhờ công việc mà chúng tôi vẫn có thể tương tác, tinh thần cũng bớt bị stress.

Lúc này, căn nhà là điểm tựa cuối cùng của mình, có thời gian ở nhà nhiều hơn giúp tôi cảm nhận rõ tầm quan trọng của chất lượng không gian sống. Sky House có tới một nửa diện tích được tôi thiết kế dành cho thiên nhiên nên cả gia đình có nhiều không gian chuyển tiếp để dễ dàng đi lại, vận động. Chúng tôi hàng ngày vẫn có đủ cây xanh, mặt nước, gió và ánh sáng, nhờ vậy mà cảm giác bị giam trong nhà dần mất đi, thay vào đó, chúng tôi cảm nhận đây như một ốc đảo thực sự.

Sky House
Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Thiết kế: MIA Design Studio

Nhân nhắc về Sky House, tháng 12.2021, công trình đã nhận được giải thưởng tại Liên hoan Kiến trúc thế giới (World Architecture Festival – WAF). Điều này có ý nghĩa thế nào với MIA ở thời điểm đó?

Đây là lần đầu tiên chúng tôi nhận được giải thưởng tại WAF. Mỗi năm MIA vẫn gửi bài dự thi, chúng tôi không nghĩ nhiều lắm tới giải thưởng, thi để thấy được cái suy nghĩ của mình ở thời điểm hiện tại ra sao so với thế giới. Năm ngoái chúng tôi may mắn thắng giải ở hạng mục Nhà ở, công trình đạt giải chính là Sky House mà tôi đã yên trú mùa dịch vừa qua. Tôi thấy rất thú vị!

Nghe tin có giải, anh em ở công ty vui lắm vì công việc đang trong giai đoạn khó khăn thì mọi người lại nhận được sự động viên khích lệ rất lớn từ cộng đồng kiến trúc quốc tế. Ngoài yếu tố may mắn, tôi tin ban giám khảo WAF đã ghi nhận và đánh giá cao công trình của chúng tôi.

Sky House là tư gia của kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Mạnh tại Sài Gòn.
Đây cũng là thiết kế của anh và MIA Design Studio dành cho không gian sống của chính mình.
Một công trình theo quan điểm “Ít để được nhiều” của kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Mạnh.

Về quan điểm “Ít để được nhiều” anh từng nói trước đây trong bối cảnh xã hội quá chật chội, khi dành một khoảng không gian cho thiên nhiên, mình sẽ được nhiều hơn những thứ đó. Trong lúc dịch bệnh, anh có thấy điều đó càng đúng hơn không? Anh có thể nói rõ hơn về quan điểm trên trong kiến trúc mà anh đang theo đuổi?

Quan điểm “Ít để được nhiều” cũng tương tự câu nói của kiến trúc sư Mies van der Rohe – “Less is More”.

Trong bối cảnh nhà ở đô thị, nhà cao tầng và chung cư như hiện nay tại một số thành phố lớn, tôi nghĩ kiến trúc phải chủ động tạo ra những khoảng trống thay vì xây dựng kín đặc trong bốn bức tường. Điều này giúp cho bản thân công trình và người sống bên trong không bị stress. Khoảng trống đôi lúc có tính chất quan trọng hơn không gian sử dụng, một căn nhà có khoảng trống là cách tốt nhất để sử dụng hiệu quả không gian bên trong.

Khi thiết kế công trình, nếu không gian bên trong và bên ngoài đồng nhất trên cùng một cao độ, vật liệu…thì chúng ta không còn phân biệt được yếu tố trong và ngoài nữa. Ánh sáng, cây xanh, mặt nước khi đó tổng hoà, chúng ta sống bên trong nhưng như đang ở giữa không gian thiên nhiên bên ngoài. Đó là yếu tố chữa lành tinh thần tốt nhất, đặc biệt trong giai đoạn dịch COVID-19.

Dịch bệnh kéo đến giúp tôi có cơ hội nhìn lại cái quan điểm đó khi cả ngày chỉ sống và sinh hoạt bên trong chính công trình mà mình vẽ ra. Tôi thấy được cả ưu và nhược điểm trong thiết kế của mình khi tương tác với từng góc nhỏ trong nhà. Cảm nhận rõ ánh sáng từ ban sáng đến chiều muộn, thấy cái cây phát triển ra sao, thấy căn bếp mình vẽ thực tế sử dụng hàng ngày như thế nào, rồi khu giặt ủi…Thậm chí khi phải trồng cả rau trên mái để chủ động nguồn lương thực thì việc tưới tắm và bón phân cho khu vườn nhỏ cũng cần suy nghĩ…Lúc tương tác và vận hành căn nhà mình mới hiểu rõ nhất sự được và mất. Tôi thấy suy nghĩ 50% dành cho thiên nhiên, 50% dành cho công năng và khoảng không gian chuyển tiếp giữa trong và ngoài là vô cùng cần thiết.

Một công trình của MIA Design Studio tại Phú Quốc, Việt Nam

Anh kết hợp thế nào giữa tinh hoa kiến trúc truyền thống với lối thiết kế đương đại trong kiến trúc của MIA Design Studio?

Làm sáng tạo đồng nghĩa với việc nghĩ ra cái mới, mình không thể sao chép lại cái cũ nhưng hoàn toàn có thể kế thừa những giá trị đã có. Cái mới theo tôi cũng đồng nghĩa với tính đương đại. Đó chính là bản chất công việc của người kiến trúc sư.

Khi đứng trước một di sản hay một công trình cũ, mình cần hiểu và trân trọng yếu tố lịch sử, bối cảnh ra đời của công trình, kĩ thuật thi công và vật liệu mà thế hệ trước đã xử lý thông qua các chi tiết. Mình có thể truyền tải cái hiểu đó vào những công trình đang vẽ, đang làm ở thời điểm hiện tại.

Anh có nghĩ rằng cách tiếp cận kiến trúc truyền thống mang tính bền vững hay không? Vì thực tế có rất nhiều công trình kiến trúc truyền thống đã tồn tại lâu đời, hầu như không có tác động tiêu cực đến đời sống và cảnh quan cũng như môi trường tự nhiên.

Trước hết cần định nghĩa lại về chữ “truyền thống”. Chúng ta không nên hiểu theo ý về sự trang trí. Nhiều người thường nói đến việc “đánh mất bản sắc” hoặc “đánh thức truyền thống”. Hai chữ “truyền thống” bản thân nó có bao giờ ngủ đâu mà mình đánh thức!? Chúng ta vẫn giao tiếp với nhau, nói chuyện hàng ngày bằng tiếng Việt đấy thôi. Chúng ta vẫn sống với gia đình, vẫn ăn cơm với dưa cà, rau muối…Đó chính là truyền thống. Hiển nhiên nó tồn tại!

Chúng ta không nên nghĩ yếu tố truyền thống theo cách cứ phải vẽ những nét cổ truyền xưa vào trong công trình đương đại. Phải đi từ bản chất, thói quen sử dụng, từ cái nội tại, nơi mà tác phẩm đó được sinh ra. Mình làm công trình cho người Việt xài, người Việt sống trong đó với những thói quen hàng ngày mà không bị gượng thì họ sẽ thích, họ sử dụng và chăm sóc, công trình khi đó sẽ tồn tại lâu dài.

Nhà Tân Định, quận 3
Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Thiết kế
MIA Design Studio

Hoàn thành
2020

Khi bắt đầu thực hiện dự án thì điều anh quan tâm nhất là gì?

Trước khi bắt đầu thiết kế thì bước chuẩn bị đầu tiên theo tôi là rất quan trọng. Đó là giai đoạn tương tác với chủ đầu tư, mình phải hiểu họ muốn cái gì. Góc nhìn và suy nghĩ của họ với mình có phù hợp không, nếu trái chiều thì không thể ra được công trình tốt. Khi có sự phù hợp, chỉ cần khách hàng biết lắng nghe. Về góc độ công việc, họ tìm tới mình và mong muốn như thế nào thì mình là người giải quyết cho họ thông qua giải pháp kiến trúc.

Điều tiếp theo quan trọng không kém đó là hiểu về tính bản địa tại nơi dự án sẽ hình thành. Phải quan sát rất kĩ mối tương quan giữa khu đất của dự án đối với bối cảnh xung quanh, từ những điều nhỏ nhất. Cùng với nhu cầu của chủ đầu tư, thói quen, mong muốn sinh hoạt hàng ngày của mọi người, khi đó mình mới đưa ra được những suy nghĩ và hướng thiết kế.

Ở MIA có một nhóm chuyên làm khảo sát và nghiên cứu để tham vấn cho đội thiết kế, chúng tôi cố gắng đưa ra nhiều góc nhìn để đảm bảo khi ai tham gia vào dự án cũng hiểu rõ hai yếu tố nêu trên.

Bàn làm việc bên trong văn phòng MIA Design Studio

Ánh sáng luôn là chất liệu rất quan trọng trong các công trình của MIA, cùng với đó là bóng đổ. Tôi thấy các anh đã tiếp cận rất nghiêm túc không chỉ về mặt kiến trúc, vật liệu mà còn về cả cảm xúc trong mỗi công trình. Đó có phải là cách anh muốn mang thiên nhiên vào công trình của mình hay không?

Tôi nghĩ không chỉ mình tôi, kiến trúc sư khi thiết kế một không gian đều luôn suy nghĩ về ánh sáng. Khác nhau ở chỗ mình hình dung ra không gian đó ra sao để đưa ánh sáng vào trong công trình thật sự tinh tế. Tính nghệ thuật và sự vừa phải của ánh sáng cần có sự tính toán tới nơi tới chốn.

Tôi luôn muốn lấy ánh sáng tự nhiên từ hai hướng trước và sau một cách chủ động, không bị phụ thuộc vào bối cảnh công trình. Sau đó, tôi cố gắng tạo thêm một khoảng lấy sáng ở giữa để công trình có sinh khí theo góc nhìn cá nhân.

Để đưa thêm ánh sáng vào trong không gian sống, tôi sử dụng các yếu tố tự nhiên như cây xanh, mặt nước kết hợp xử lí các hướng mở của ánh sáng theo phương đứng hay phương ngang, qua đó tạo chùm sáng hay tia sáng, có chỗ chan hòa, có chỗ vừa đủ sáng. Tất cả những thủ pháp này không còn lạ gì với người làm kiến trúc. Có khác chỉ ở cách vật thể trung gian phản xạ ánh sáng ra sao dưới phương diện nghệ thuật. Đương nhiên có ánh sáng thì có bóng đổ. Đó là điều rất thú vị!

Văn phòng MIA Design Studio
Phường An Phú, thành phố Thủ Đức
Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Là một kiến trúc sư đang sống ở Việt Nam thì anh nghĩ sao về sự vươn cao của các tòa nhà hiện nay. Theo anh, có nhất thiết cần phải vươn cao đến như vậy không?

Về sự vươn cao, chúng ta phải nhìn ở nhiều góc độ khác nhau.

Ở góc độ chủ đầu tư, họ luôn cố gắng tối ưu lợi nhuận và chi phí đầu tư dành cho các dự án bất động sản cao tầng. Hệ số sử dụng đất càng tăng, đặc biệt ở những vị trí đắc địa, đối với họ đó là một đòi hỏi chính đáng.

Đứng dưới góc độ quản lý Nhà nước, nhà chức trách phải tìm cách hài hòa về mật độ dân số tương đồng với cơ sở hạ tầng. Như Singapore, người ta đưa dân cư sống trên cao vì muốn có nhiều khoảng trống trong không gian sống, khác hẳn Hong Kong, mật độ sống lại quá dày khiến không gian rất tù túng.

Đối với kiến trúc sư, tôi nghĩ trong thâm tâm và nếu có quyền thì thực sự không nhiều kiến trúc sư muốn thay đổi và can thiệp thô bạo vào sự phát triển của đô thị bằng cách vươn cao khi hạ tầng chưa đáp ứng tương xứng.

Thực chất giải quyết nhu cầu ở và sinh hoạt của con người dưới góc nhìn của một kiến trúc sư thì anh thấy như thế nào? Theo anh điều gì là quan trọng nhất trong một không gian dành cho đời sống của con người?

Tôi thấy không gian là điều quan trọng nhất. Cùng 100m2 diện tích sàn sẽ có hàng trăm phương án khác nhau, thường phần đông sẽ muốn xây cao lên như đã đề cập. Không gian sống của con người cần được thở và có sinh khí. Vì nếu căn nhà không có sinh khí thì chẳng ai muốn về nhà đâu.

Với một người đã hành nghề lâu năm như anh, đã tiếp cận và tiệm cận với kiến trúc thế giới, anh nghĩ sao về kiến trúc Việt Nam ở thời điểm hiện tại. Theo anh thì chúng ta nên tiếp cận kiến trúc như thế nào trong tương lai, khoảng 20 đến 50 năm nữa?

Kiến trúc bền vững là điều không chỉ kiến trúc sư Việt Nam mà cả thế giới đang quan tâm. Tính bền vững ở đây phải nhìn qua nhiều góc độ: tính bản địa, nơi chốn, không gian, thời gian, tư duy thiết kế để công trình tồn tại lâu dài mà không bị đập bỏ. Công trình phải thực sự phù hợp với vị trí và con người ở đó.

Tương lai lâu dài, chúng ta cần để ý thêm về các yếu tố hiểm họa và thiên tai. Như ở Sài Gòn vừa rồi chính là một thảm họa, chúng ta phải có cách tư duy bền vững hơn. Ví dụ nhỏ nhất như mỗi nhà cần có một khoảng sân thượng, chí ít là cái ban công để khi cần có thể trồng ít rau ăn khi lương thực khan hiếm.

Còn kiến trúc Việt Nam hiện tại đang có nhiều điều rất đáng ghi nhận. Có không ít kiến trúc sư giai đoạn 10 năm trước đã đạt được những thành tựu tốt, tạo cho xã hội nói chung và ngành kiến trúc nói riêng một niềm cảm hứng tích cực. Việc nhiều văn phòng thiết kế tham gia các cuộc thi tầm cỡ thế giới những năm qua cũng giúp kiến trúc Việt Nam có cơ hội cọ xát trực tiếp ở tầm quốc tế, chúng ta thi đấu và giành giải mà không phải qua các đơn vị trung gian. Mở ra một sân chơi vô cùng hấp dẫn giúp kiểm chứng năng lực thiết kế, tạo động lực cho kiến trúc sư Việt Nam sáng tạo.

Công trình Bụi Rơm là một pavilion tại Thành phố Thủ Đức. Thiết kế: MIA Design Studio

Ở MIA anh là người rất quan tâm các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) nội bộ. Vì sao anh lại coi trọng điều này và kết quả từ những hoạt động R&D này trong thực tiễn như thế nào?

Với tâm thế của một công ty thiết kế, tôi quan tâm đến việc nghiên cứu sâu vào điều gì đó để hiểu đúng bản chất, từ đó vẽ đúng và đẹp thay vì tạo ra một thứ vô hồn. Nhận thức lại càng không phải thứ một sớm một chiều có ngay được, ở góc độ cá nhân cũng như tập thể.

Chúng ta cần chà qua xát lại, năm này qua năm kia mới có được những trải nghiệm. R&D là một công việc như vậy. R&D mỗi ngày giúp chúng tôi có thể xử lý công việc thực tế rất nhanh và đúng, như một phản xạ tự nhiên trong thiết kế. Hoạt động này thường không mất quá nhiều chi phí, lại thực tế và liên tục đổi mới. Ở MIA, ngày nào cũng có những cuộc trao đổi, bàn luận sôi nổi giữa những thế hệ trong văn phòng.

Nhiều chủ đề nghiên cứu và các cuộc thi nội bộ thường xuyên được tổ chức, cái nào hay được chúng tôi triển lãm ngay trong chính nơi mình làm việc để mỗi ngày mọi người học hỏi từ nhau, từ chính những thứ mình đang tìm hiểu. Nhiều kết quả R&D về vật liệu và thủ pháp thiết kế được chúng tôi áp dụng luôn vào trong công trình hiện tại.

Kiến trúc sư nào có tác động mạnh mẽ đến thiết kế cũng như quan điểm làm việc của anh?

Tôi là người có xu hướng làm nhiều thứ, xử lý nhiều chi tiết trong kiến trúc để “ẩn đi”, cách thể hiện kiến trúc ra bên ngoài cố gắng thật cô đọng và súc tích. Kiến trúc phải thực sự sâu sắc, tinh khiết và phải thật. Người khiến tôi ấn tượng và có sự đồng điệu về góc nhìn này là kiến trúc sư Tadao Ando.

Kiến trúc của Tadao Ando không phải trang trí mà lột tả đúng bản chất về nhu cầu sống của con người, không đắp điếm nhiều thứ vào công trình. Giống như một cô gái đẹp, đẹp thật sự mà không cần trang điểm rườm rà.

Triển lãm ảnh kiến trúc của NAG Triệu Chiến tại MIA Design Studio tháng 04.2021

Anh có bao giờ nghĩ về các dự án trong tương lai và tưởng tượng kiến trúc sẽ thế nào không?

Không bao giờ. Khi bắt tay vào làm điều gì đó tôi mới tưởng tượng và hình dung ra được. Nhưng chắc chắn là những gì đang theo đuổi hiện nay thì tôi vẫn sẽ tiếp tục làm và phát triển thông qua mỗi giai đoạn, mỗi dự án cụ thể.

Công trình anh mong muốn được thực hiện nhất là gì và vì sao anh lại muốn thực hiện công trình đó?

Hầu hết các kiến trúc sư đều bắt đầu từ những công trình nhà ở, sau đó quy mô lớn dần lên theo thời gian và kinh nghiệm. Những công trình về tôn giáo và giáo dục là bước tiếp theo mà kiến trúc sư đều mong mỏi được làm. Thời điểm hiện tại, tôi mong được làm một ngôi trường và tương lai là một ngôi chùa theo lối đương đại cho người Việt.

Sau nhiều năm làm nghề thì có điều gì ở anh đã thay đổi và điều gì không bao giờ thay đổi?

Tôi thay đổi mỗi ngày về tư duy, cách làm việc theo đó cũng trưởng thành hơn, càng trải nghiệm thì càng hiểu ra và cảm nhận được nhiều hơn. Tự tôi thấy, MIA trong giai đoạn 3-4 năm gần đây đã có những bước tiến rất tích cực trong công việc và nghề nghiệp. Công trình tuy không xuất hiện nhiều nhưng những gì chúng tôi thể hiện ra đều có một sự chuẩn bị kĩ càng, làm đúng bản chất kiến trúc. Đó là một hướng đi tốt để mọi người cùng theo đuổi về lâu dài.

Còn cái không thay đổi thì tôi vẫn là tôi thôi, chiều về vẫn thể thao, thi thoảng nhậu. Đó là điều không thay đổi.

Nếu không làm kiến trúc sư thì anh nghĩ là anh sẽ làm công việc gì?

Tôi xây nhà đi bán. Cứ mua đất rồi xây nhà bán.

Cảm ơn kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Mạnh!